Anadolu'da Dövme Sanatı ve Sanatçıları |
Geleneksel dövme dünyada pek çok toplumda görülmüştür. Türkiye'de ise en çok Güney Doğu Anadolu'da görülmüştür. Güney Doğu tarihinde dövme "dek" olarak adlandırılır, dövme yapan kişi bay ise "dekkak" bayan ise "dekkake" denirdi. Dövme yaptıranları, baylar için "medkuk" ,bayanlar için ise "medkuke" olarak adlandırıyorlardı.
Güney Doğu Anadolu'da göçebe olarak yaşayan bir topluluk olan Karaçiler dövmeyi meslek seçmişlerdi. Karaçiler dövmeyi ergenlikten sonra, baharın ilk günlerinde yaparlardı.
Fakat dövme bayanlar arasında daha yaygındı, motiflerdeki farklılığı belirleyen en önemli faktör cinsiyetti. Yapılışı ve biçimi ile dövme, bay ile bayan arasındaki farklılığı en belirgin bir şekilde ortaya koyuyordu.
Dövme âdeti özellikle Türkiye'nin Anadolusunda Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaygınlık kazanmıştır.
1991 yılında Gaziantep'in Barak bölgesinde yapılan bir araştırmada; 18-20 yaş arası genç kızlarda sağ yanakta bir nokta şeklinde dövmelere rastlanmış, 40-45 yaş arasındaki bay ve bayanların el, yüz ve vücutlarında ise yörede "dövün" olarak isimlendirilen dövmelere rastlanmıştır.
Yörede 90lı yıllara kadar isteyene dövün yapıldığı, şimdilerde ise bu uygulamanın devam etmediği belirtilmektedir.
Genellikle Dövün: bayanlar arasında çene, çene altı, boyun, ayak bileği, göğüs ve el üstlerine yapılır, baylarda ise burun üzeri, el üstü, bilek ve alın ortasına yapılırmış.
O zamanlar dövmenin neden yapıldığına gelince en önemli sebebin süslenme olduğunu görüyor, 60 yaş ve üzeri insanlarda uğur getirdiğini, bereket sağladığı inancıyla yaptıklarını görüyoruz.
Bazı insanların çocukları ve torunları tarafından çağdışı göründükleri için dövmelerini asitli maddelerle çıkarmaya çalıştıkları fakat başaramadıkları söylenenler arasında. |